OSGB Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli? Doğru OSGB Nasıl Seçilir?

Bir OSGB ile imzalanan sözleşme yalnızca bir hizmet anlaşması değil; aynı zamanda işletmenizin yasal güvenliğini ve çalışanlarınızın hayatını etkileyebilecek bir stratejik tercihtir. Yanlış OSGB tercihi; eksik kalan risk değerlendirmesi, sahaya inmeyen uzman, geç bildirilen iş kazası ve denetimde tespit edilen belge eksikliği gibi sonuçlara yol açabilir. OSGB’nin yasal çerçevesi ve genel hizmet kapsamı için OSGB Nedir? Kapsamlı Rehber başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz; bu yazıda ise doğru OSGB tercihi yapmak için göz önünde bulundurulması gereken kriterleri ve sonunda pratik bir kontrol listesini sunuyoruz.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yetki Belgesi Kontrolü

Bir OSGB’nin yasal olarak hizmet verebilmesinin ön şartı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) tarafından düzenlenen yetki belgesine sahip olmaktır. Yetki belgesi olmayan bir kuruluşla imzalanan sözleşme, mevzuat karşısında geçersizdir; denetim sırasında ortaya çıkan bu durum işverene “İSG hizmeti almama” ihlalinden ceza olarak yansır.

Yetki belgesinin geçerliliği şu şekilde kontrol edilir:

• ÇSGB’nin “İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü” web sitesinde yer alan yetkili OSGB listesinden firmanın adı ve yetki belge numarası sorgulanır.
• Belgenin geçerlilik tarihi, askıya alınmış olup olmadığı ve hizmet verme yetkisinin kapsadığı tehlike sınıfları kontrol edilir.
• OSGB’den belgenin güncel bir kopyası talep edilir ve sözleşme dosyasına eklenir.

Bazı kuruluşlar yetki belgelerini koşullu veya bölge sınırlı olarak almış olabilir; tüm Türkiye’de hizmet verme görüntüsü versinler, belge kapsamı sadece belirli illeri içerebilir. Bu nedenle yalnızca belgenin varlığı değil; kapsamı, geçerlilik süresi ve faaliyet alanı da incelenmelidir.

Sektör ve Tehlike Sınıfı Uyumu

İş sağlığı ve güvenliği, sektörden sektöre köklü biçimde değişen bir uzmanlık alanıdır. Bir inşaat şantiyesinde yüksekte çalışma, vinç operasyonu ve toz kontrolü öne çıkarken; bir yazılım şirketinde ergonomik koltuk düzenlemesi, ekran kullanımı ve psikososyal sağlık temel başlıklardır. Bu nedenle seçeceğiniz OSGB’nin, kendi sektörünüze benzer işyerlerine daha önce hizmet vermiş olması büyük önem taşır.

Görüşme sırasında OSGB’ye şu soruları sormak yararlıdır: “Sizin müşteri portföyünüzde benim sektörümden kaç firma var?”, “Yaptığınız risk değerlendirmelerinden bana örnek (anonimleştirilmiş) gösterebilir misiniz?”, “Sektörümüzdeki sık karşılaşılan hangi tehlikeleri öne çıkarıyorsunuz?”. OSGB’nin verdiği yanıtlar; sektör bilgisini, deneyim derinliğini ve süreç olgunluğunu görmek için iyi bir filtre olur.

Sektör uyumunun, risk değerlendirmesinin kalitesi üzerindeki doğrudan etkisini ayrıntılı görmek için Risk Değerlendirmesi Nedir ve OSGB Nasıl Yapar? yazımız iyi bir kaynak olacaktır.

A/B/C Sınıfı Uzman ve Hekim Sertifikalarının Kontrolü

OSGB’nin size atayacağı iş güvenliği uzmanının sertifika sınıfı, işyerinizin tehlike sınıfı ile birebir uyumlu olmak zorundadır. Çok tehlikeli sınıftaki bir işletmeye yalnızca A sınıfı uzman atanabilir; tehlikeli sınıfta A veya B sınıfı uzman görev yapabilir; az tehlikeli sınıfta her üç sınıf da çalışabilir.

Sözleşme öncesinde mutlaka şunları doğrulamak gerekir:

• Atanacak iş güvenliği uzmanının ÇSGB sertifika numarası ve sınıfı,
• İşyeri hekiminin ÇSGB sertifika numarası ve geçerlilik süresi,
• Atanacak personelin İSG-KATİP üzerinden başka kaç işyerinde görev yaptığı (mevzuat sınırının üstüne çıkıldıysa atama geçersiz sayılır),
• Görevlendirilecek uzman ve hekimin işyerini bizzat ziyaret edip etmeyeceği, kaç günde bir geleceği.

Bazı OSGB’ler “uzaktan hizmet” veya “online danışmanlık” gibi cazip görünen ama mevzuata uygun olmayan paketler sunabilir. Çok tehlikeli sınıfta sahaya inmeyen uzmanın hazırladığı risk değerlendirmesi gerçek tehlikeleri görmeyebilir; bu durum hem etik hem de yasal açıdan ciddi bir sorundur.

Referanslar ve Hizmet Verilen İşyeri Sayısı

OSGB’nin büyüklüğü tek başına bir kalite göstergesi değildir; ancak hizmet verdiği işyerlerinin sayısı ve nitelikleri, kurumsal olgunluğun bir işaretidir. Referans isterken sadece “kaç firmaya hizmet veriyorsunuz” sorusundan ileri gidip, sektörünüze benzer firmalardan en az 2-3 referans talep etmek anlamlıdır. Bu referans firmaların İK veya İSG sorumluları ile kısa bir görüşme yapmak; OSGB’nin hizmet düzenliliği, iletişim hızı ve denetim dönemindeki desteği hakkında değerli geri bildirim sağlar.

Çok büyük portföylü OSGB’lerin avantajı; deneyim derinliği ve sürekliliktir. Küçük ölçekli OSGB’lerin avantajı ise daha kişisel ilgi, hızlı geri dönüş ve esnek sözleşme yönetimidir. Hangi modelin sizin işletmenize uygun olduğunu, kendi öncelik listenize göre tartmanız gerekir.

Sözleşmede Nelere Dikkat Edilmelidir?

OSGB sözleşmesi yalnızca aylık ücret ve süre bilgisi içermez; iyi yazılmış bir sözleşme şu maddeleri kapsar:

• Hizmet kapsamı: Hangi hizmetler (hekimlik, uzmanlık, eğitim, ölçüm, danışmanlık) ücret dahilinde, hangileri ek faturalandırılacak.
• Personel sürekliliği: Atanacak hekim ve uzmanın hangi sıklıkla işyerini ziyaret edeceği, izinli olduğu dönemde yedek görevli sağlanıp sağlanmayacağı.
• Sahada bulunma süresi: Aylık toplam hizmet saati, bunun çalışan başı dağılımı ve sahada geçirilen zaman ile uzaktan yapılan iş arasındaki ayrım.
• Eğitim takvimi: Yıllık eğitim planı, hangi modüllerin ne zaman verileceği, sertifika takip mekanizması.
• Acil durum prosedürü: İş kazası, yangın veya kimyasal sızıntı gibi acil durumlarda OSGB’nin müdahale süresi ve iletişim hattı.
• Ölçüm hizmetleri: Hangi ölçümlerin sözleşme kapsamında olduğu, akredite laboratuvar gerekenler için bedel paylaşımı.
• Veri sahipliği: Hazırlanan risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve diğer belgelerin sözleşme sona erdiğinde işverene devri.
• Fesih şartları: Sözleşme ne zaman, hangi koşullarda ve hangi süre öncesinde feshedilebilir.
• Mevzuat değişikliği: Yıl içinde mevzuat değişirse, sözleşme şartlarının nasıl güncelleneceği.

Sözleşme aşamasında “matbu” şablonlara güvenmek yerine, kendi işletmenize özel maddelerin eklenmesini talep etmek mantıklıdır. Özellikle veri sahipliği ve fesih maddeleri, ileride OSGB değiştirmek istediğinizde önemli ölçüde fark yaratır.

Fiyat Değil, Hizmet Kalitesi

Pazardaki en ucuz OSGB teklifini kabul etmek, kısa vadede tasarruf gibi görünse de uzun vadede ciddi maliyetlere yol açabilir. Çok düşük fiyatlı OSGB hizmetinin altında genellikle şu durumlardan biri yatar:

• Aynı personelin İSG-KATİP sınırının üzerinde işyerine atanması (mevzuata aykırı),
• Uzmanın sahaya hiç inmemesi, sadece imza için belge düzenlemesi (“kağıt OSGB”),
• Risk değerlendirmesinin kopyala-yapıştır şablonla, işyerini görmeden hazırlanması,
• Eğitimlerin yapılmadığı halde kayıtların düzenlenmesi,
• Denetim anında bulunamayan, telefonu açmayan hizmet sağlayıcı.

Tek bir iş kazası, yıllarca ödenen düşük OSGB ücretinin sağladığı tasarrufun çok üzerinde tazminat ve cezaya yol açar. Bu nedenle fiyatı tek başına değil; sunulan hizmet kapsamı, personel kalitesi, kurumsal süreklilik ve referanslarla birlikte değerlendirmek gerekir. Maliyet kalemlerinin gerçek dağılımı ve fiyat değişkenleri için OSGB Fiyatları 2026 Maliyet Rehberi yazımız fiyat-değer dengesi konusunda yol göstericidir.

Pratik OSGB Seçim Kontrol Listesi

Sözleşme imzalamadan önce aşağıdaki maddelere “evet” cevabını verebiliyor olmalısınız:

• ☐ OSGB’nin ÇSGB yetki belgesi güncel ve sektörümü kapsıyor mu?
• ☐ Yetki belgesini fiziki olarak gördüm ve numarasını doğruladım mı?
• ☐ Atanacak iş güvenliği uzmanının sertifika sınıfı, işyerimin tehlike sınıfı ile uyumlu mu?
• ☐ Atanacak hekim ve uzmanın İSG-KATİP’teki diğer görevlendirmeleri sayısı mevzuat sınırını aşıyor mu?
• ☐ Sözleşmede aylık ziyaret sıklığı ve sahada geçirilecek minimum saat tanımlanmış mı?
• ☐ Acil durum müdahale süresi ve iletişim hattı net biçimde belirtilmiş mi?
• ☐ Eğitim takvimi ve modülleri yıllık plan halinde sözleşmeye eklendi mi?
• ☐ Veri sahipliği (risk değerlendirmesi, kayıtlar) işverene ait olarak tanımlı mı?
• ☐ Sektörümden en az 2 referans gösterildi ve görüşme yapıldı mı?
• ☐ Hizmet kapsamı dışında ek faturalandırılacak kalemler önceden listelendi mi?
• ☐ Sözleşme fesih şartları ve süre koşulları açık mı?

Bu kontrol listesinin tamamına “evet” cevabını verebileceğiniz OSGB; muhtemelen işletmenize uzun süre kaliteli hizmet sunabilecek bir partner olacaktır.

Sonuç

Doğru OSGB tercihi, sadece bir tedarikçi seçimi değil; işletmenin yıllar sürecek bir iş ortaklığına başlangıcıdır. Yetki belgesi, sektör deneyimi, uzman sertifikaları, referanslar ve sözleşme şartları gibi kriterleri sistematik biçimde değerlendirdiğinizde; hem mevzuata uygun hem de iş güvenliği kültürünüze gerçek katkı sunan bir hizmet sağlayıcıya ulaşırsınız.

OSGB’nin yapısı, sunduğu hizmetler ve genel çerçevesi için tekrar OSGB Nedir? Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi Hakkında Kapsamlı Rehber yazımıza göz atabilir; karar verme aşamasında İSGB seçeneğini de tartmak için OSGB mi, İç İSG Birimi mi? başlıklı karşılaştırmamızı inceleyebilirsiniz.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.